Hồ Chí Minh – Trong những ngày cuối cùng của năm, vật liệu tái sinh lần đầu được đưa vào một không gian văn hoá – nghệ thuật cộng đồng quy mô lớn tại TP. HCM, khi Công ty TNHH Công nghệ Sinh học Sài Gòn Xanh (Green Saigon) cung cấp vật liệu cho trưng bày nghệ thuật sắp đặt diễn ra trong khuôn khổ Hozo City Tết Fest 2025 tại công viên bờ sông Sài Gòn.
Sự hiện diện của vật liệu tái sinh trong không gian công cộng ven sông diễn ra trong bối cảnh Hozo City Tết Fest được xem là lễ hội văn hoá – âm nhạc – nghệ thuật – cộng đồng lớn nhất năm của Thành phố, dự kiến thu hút hàng trăm nghìn lượt người tham dự trong suốt thời gian diễn ra. Việc tiếp cận trực tiếp một lượng lớn công chúng tại không gian công viên bờ sông Sài Gòn đã đưa các vật liệu vốn gắn với hạ tầng kỹ thuật và nhà máy xử lý bước ra khỏi phạm vi công nghiệp, trở thành một phần của trải nghiệm đô thị và sinh hoạt văn hoá cộng đồng.
Hozo City Tết Fest 2025 được tổ chức tại khu vực công viên bờ sông Sài Gòn, phường An Khánh, dưới danh nghĩa của Ủy ban nhân dân TP. HCM – Ban Tổ chức kỷ niệm các ngày Lễ lớn, với Sở Văn hóa và Thể thao TP. HCM là đơn vị tổ chức. Lễ hội được định vị như một không gian trải nghiệm đa tầng, nơi văn hóa bản địa, nghệ thuật đương đại, âm nhạc và các hoạt động cộng đồng cùng hiện diện trong bối cảnh đô thị ven sông.
Một trong những dự án đáng chú ý tại lễ hội năm nay là trưng bày nghệ thuật sắp đặt Trace (Dấu Vết) do văn phòng kiến trúc Nhabe Scholae thực hiện. Tác phẩm sử dụng đất tái sinh làm vật liệu trung tâm. Đây là loại vật liệu được hình thành từ quá trình xử lý và tái chế bùn thải không nguy hại phát sinh từ hoạt động thường nhật của Thành phố và các hoạt động công nghiệp.
Kiến trúc sư Nguyễn Anh Cường, sáng lập văn phòng kiến trúc Nhabe Scholae, cho biết: “Trace (Dấu Vết) được hình thành như một trải nghiệm trực diện về chất liệu, nơi đất được cảm nhận như một hiện diện sống động và màu mỡ, mang theo cả ký ức và sự quên lãng, sự bao dung và những bạo lực của con người.” Theo ông, việc đưa đất tái sinh trở lại không gian công cộng ven sông là một cách khép lại vòng tuần hoàn của sự sống, đồng thời gợi mở những suy ngẫm về tái sinh, vòng tròn và tính mong manh của tự nhiên trong bối cảnh đô thị đương đại.
Trong dự án Trace, Công ty TNHH Công nghệ Sinh học Sài Gòn Xanh (Green Saigon) đảm nhiệm vai trò đơn vị tài trợ vật liệu xanh (Green Material Partner) cho trưng bày nghệ thuật sắp đặt. Toàn bộ 65 mét khối đất được sử dụng trong công trình là sản phẩm tái chế, hình thành từ quá trình xử lý chất thải không nguy hại phát sinh từ hoạt động đô thị thường nhật và hoạt động công nghiệp của Thành phố.
Theo mô tả kỹ thuật, vật liệu đất này được tạo ra thông qua các quy trình xử lý ứng dụng công nghệ sinh học, bao gồm ủ hiếu khí và ủ kỵ khí, nhằm chuyển hóa vật chất sau sử dụng thành đất sạch giàu hữu cơ, an toàn, có thể đưa trở lại không gian công cộng. Việc sử dụng toàn bộ vật liệu tái sinh cho công trình được xem như một minh họa trực quan cho cách tiếp cận kinh tế tuần hoàn, trong đó các dòng vật chất đô thị không dừng lại ở khâu xử lý, mà tiếp tục được tái tạo và tái hòa nhập vào đời sống đô thị dưới những hình thức mới.
Công ty Sài Gòn Xanh đã theo đuổi mô hình xử lý chất thải theo hướng tuần hoàn – khép kín – không chôn lấp từ những ngày đầu hoạt động. Thay vì coi chất thải là điểm kết thúc của một chu trình, mô hình này xem các dòng vật chất sau sử dụng như đầu vào cho những chu trình sản xuất mới, với trọng tâm là phục hồi tài nguyên và giảm phát thải. Từ mô hình đó, các sản phẩm tái chế đã được đưa vào ứng dụng thực tế, trong đó có sản phẩm đất sạch giàu hữu cơ hiện diện trong nông nghiệp, cảnh quan và không gian xanh đô thị. Song song, các giải pháp tái chế khác cũng được triển khai, bao gồm thu hồi khí sinh học từ công nghệ ủ kỵ khí phục vụ phát điện và các hệ thống nhiệt; sản xuất vật liệu xây dựng tái chế như gạch không nung; và tái chế nhựa, bao gồm cả nhựa phát sinh trong quá trình sản xuất và nhựa được phân tách từ hoạt động xử lý bùn kênh rạch của Thành phố.
“Hiệu quả của mô hình tuần hoàn không được đo bằng khối lượng xử lý đơn thuần, mà bằng khả năng tạo ra giá trị kinh tế từ các sản phẩm tái chế. Khi các vật liệu tái sinh có thể tạo ra doanh thu bền vững, quá trình phục hồi tài nguyên mới có điều kiện mở rộng ở quy mô lớn hơn,” ông Ngô Pa Ri – Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Sài Gòn Xanh nhận định.
Ở cấp độ chiến lược, triết lý này được đặt trong bối cảnh rộng hơn của phát triển đô thị và chính sách môi trường. Việc xử lý các dòng vật chất đô thị, theo cách tiếp cận này, không tách rời khỏi mục tiêu cải thiện chất lượng sống và phù hợp với định hướng phát triển bền vững của Thành phố, cũng như cam kết đạt phát thải ròng bằng không (Net Zero) của Việt Nam được công bố tại COP26.
Với việc đưa vật liệu tái sinh vào các không gian văn hóa – nghệ thuật công cộng như Hozo City Tết Fest 2025, các mô hình kinh tế tuần hoàn vốn quen thuộc trong nhà máy và hạ tầng kỹ thuật đang dần trở nên hữu hình hơn trong đời sống đô thị. Sự chuyển dịch này cho thấy cách tiếp cận mới đối với chất thải đô thị: không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là một phần của câu chuyện văn hóa và tương lai phát triển của Thành phố.
“Thông qua Trace, Sài Gòn Xanh mong muốn góp phần mở ra một cách nhìn khác về vật liệu tái chế: không chỉ như giải pháp kỹ thuật, mà như một thành tố văn hóa, có khả năng đối thoại với nghệ thuật, không gian công cộng và tương lai bền vững của đô thị,” ông Vũ Ngọc Tâm – Tổng Giám đốc Công ty Sài Gòn Xanh khẳng định./.